Varaveena


గత సంచిక తరువాయి »

భోజ రాజు రచించిన "సరస్వతీ కంఠాభరణం" సంస్కృత వ్యాకరణ గ్రంథము లోని మొదటి శ్లోకము:

ధ్వని ర్వర్ణాః పదం వాక్య మిత్యాస్పద చతుష్టయమ్ 
యస్యాః  సూక్ష్మాదిభేదేన వాగ్దేవీం తా ముపాస్మహే 

అర్థము: ధ్వని, వర్ణములు, పదములు, వాక్యములు అను నాలుగు అధిష్ఠానములు కలిగిన వాగ్దేవిని సూక్ష్మాదిభేదముతో ఉపాసించెదము.

బోజ దేవుడూ "ఉఫాసించెదము" లో "ము" బహువచనం చేర్చటమువలన, ఆయన ఒక్కరే కాదు, చదివిన వారము మనము కూడా ఉపాసించుతున్నాము అనే విధముగా ఈ శ్లోకాన్ని రచించారు.

ఇష్ట దేవతా స్తుతి గ్రంథారంభములో చేయటము ప్రాచీన సంప్రదాయం. అయితే, కేవలం సరస్వతీ దేవిని మాత్రమే స్తుతించినది భోజ రాజు మాత్రమేనేమో!

నంది తిమ్మన పారిజాతోపహరణములోని ఇష్ట దేవతా స్తుతి నుండి:

తన మృదుగీతికా పరిణతి ధ్వని వైఖరిఁ బల్కు మంచు మిం
చినరహిఁ జేతి వీణియకుఁ చెక్కులు గీఁటుచు నేర్పు చున్నదో
యన నఖరాంకురంబుల నయమ్మునఁ దంత్రులు మీటి గాన మిం
పొనరఁగఁ జేయు వాణి ప్రతిభోనతుఁ జేయుతఁ కృష్ణదేవరాయు న్ 

అర్థము: సరస్వతీ దేవి తన పరిణతి చెందిన కంఠస్వరము నుండీ వచ్చే మృదు మధుర సంగీత మాధుర్యములను పలుకమని వీణకు నేర్పుతున్నదో అన్నట్లగూ చేతి గోళ్లతో మీటుతున్నది. ఆ వాణి కృష్ణదేవరాయుని ప్రతిభోన్నుతుడని చేయమని తిమ్మన కోరుతున్నాడు.

--- XXX --

మహాకవి కాళిదాసు చలనచిత్రమునందలి గీతం:

రచన: పింగళి నాగేంద్ర, సంగీతం: పెండ్యాల, గాయని: సుశీల

జయ జయ శారదా
జయ కళా విశారదా

నవ వీణా తారణివై
అవతరించినావుగా

జయ జయ శారదా

రాగసుధా రసమయమై సాగెను  ప్రియ గానము
మధుర గాన వాహినిలో లీనమాయె నాట్యము

జయ జయ శారదా

ఘల్లు ఘల్లు అను నాట్యముతో
ఝల్లు ఝల్లు మనె నా మది

మదిని నీదు పూజలతో
నాదు జన్మ ధన్యము

జయ జయ శారదా
జయ కళా విశారదా

నవ వీణా తారణివై
అవతరించినావుగా

 

....... సమాప్తం .......

 

 

ఈ శీర్షిక గురించి మీ అభిప్రాయాలను మాతో పంచుకోవచ్చును. ఎడిటర్@సిరిమల్లె.కాం ద్వారా మాకు ఇ-మెయిల్ చేయండి.

సంపాదకులు: మధు బుడమగుంట, ఉమ బుడమగుంట (కాలిఫోర్నియా, యు.ఎస్.ఎ.)

మనమీద మనకున్న అదుపు ఒక గొప్ప సంపద. అందుకే మనల్నిమనము సదా పరీక్షించుకుంటూ ఉండాలి – రస్సెల్